Εργαστήριο Ζωολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Σχολή Θετικών Επιστημών Α.Π.Θ.

Ανάλυση & Ταυτοποίηση Βενθικών Μακροασπόνδυλων

Η διαλογή των βενθικών μακροασπονδύλων περιλαμβάνει τα εξής βήματα:

  1. Αρχικά, το κάθε δείγμα ξεπλένεται προσεκτικά με νερό βρύσης μέσα σε κόσκινο ανοίγματος πόρων 500 μm, ώστε να απομακρύνεται το λεπτόκοκκο υλικό.

  2. Στη συνέχεια, το δείγμα τοποθετείται σε καθαρό νερό, για να μην αφυδατωθούν οι οργανισμοί. Ελέγχεται προσεκτικά το κόσκινο και το βάζο, ώστε να έχουν συλλεχθεί όλοι οι οργανισμοί, οι οποίοι βρίσκονται στο δείγμα.
  3. Η διαλογή των βενθικών μακροασπονδύλων γίνεται σε ολόκληρο το δείγμα με τη βοήθεια μεγεθυντικών φακών και επιτραπέζιων φωτιστικών από ειδικούςεπιστήμονες. Το εναπομείναν υλικό (υπόστρωμα) τοποθετείται σε βάζο με διάλυμα αλκοόλης 75%, για να επανελεγχθεί από δεύτερου επιπέδου ειδικό, καθώς και ένα 10% του συνόλου των δειγμάτων από ειδικό  τρίτου επιπέδου  για τον υπολογισμό  του δείκτη αποδοτικότητας του αρχικού διαλογέα. Παράλληλα συμπληρώνονται πρωτόκολλα επαναδιαλογής του δείγματος.

 


Δείγμα έτοιμο προς διαλογή (α), Εξοπλισμός διαλογής (β), Πλαστικό δοχείο με διάλυμα  αλκοόλης για τη συντήρηση των βενθικών (γ), Υπό εξέταση ποσότητα δείγματος (δ).


Για την
αναγνώριση των βενθικών μακροασπονδύλων  χρησιμοποιούνται κλείδες:

  1. Γενικές (Campaioli et al, 1994; Orive & Rallo, 2002; Tachet et al., 2000, Πατσιά και Λαζαρίδου, 2011),
  2. Φωτογραφικές  (Πατσιά και Λαζαρίδου, 2011; Kriska, 2009) και
  3. Ειδικές κλείδες για έντομα (εφημερόπτερα, πλεκόπτερα, τριχόπτερα, δίπτερα, κολεόπτερα κτλ.)

Επόμενο στάδιο αποτελεί η αναγνώριση του συνόλου των ατόμων που προέκυψαν από τη διαλογή, δηλαδή η κατάταξή τους στην οικογένεια/τάξη/κλάση/ στην οποία ανήκουν.. Εξαίρεση στην αναγνώριση αποτελούν:

  1. Οι νύμφες των εντόμων όπου καταμετρούνται μόνο και δεν αναγνωρίζονται σε επίπεδο οικογένειας.
  2. Τα τμήματα των Ολιγόχαιτων, όταν απουσιάζει το πρόσθιο τμήμα τους (κεφάλι).
  3. Τα άδεια κελύφη χωρίς το σώμα των ζώων.

 



Τέλος, οι δοκιμαστικοί σωλήνες κατατίθενται στο μουσείο βενθικών μακροασπονδύλων (http://river.bio.auth.gr/museum-material-of-benthic-macroinvertebrates/
), φέροντας πληροφορίες σχετικές με την κλάση, τάξη και την οικογένεια των βενθικών, καθώς και την τοποθεσία  και ημερομηνία λήψης του δείγματος.

Στο τέλος της ταξινόμησης του συνόλου των βενθικών μακροασπονδύλων, οι οργανισμοί της κάθε ταξινομικής ομάδας τοποθετούνται σε δοκιμαστικούς σωλήνες σε διάλυμα αλκοόλης 75% και παράλληλα καταμετράται η απόλυτη αφθονία κάθε ταξινομικής ομάδας με τη χρήση μετρητή, για να αποφευχθεί η πιθανότητα λάθους.

Όλοι οι δοκιμαστικοί σωλήνες που προκύπτουν από κάθε δείγμα, ελέγχονται από δεύτερου επιπέδου ειδικό, καθώς και ένα 10% του συνόλου των δειγμάτων από έναν ειδικό τρίτου επιπέδου (παράλληλα ελέγχει τα σπάνια, αμφισβητούμενα και άγνωστα taxa), ώστε να υπολογιστεί ο δείκτης ταξινομικής ασυμφωνίας και να συμπληρωθούν τα αντίστοιχα πρωτόκολλα.  Εξωτερικό συνεργαζόμενο ινστιτούτο (π.χ. ΕΛΚΕΘΕ) προβαίνει στην επαναυτοποίηση του 5% του συνολικού όγκου δειγμάτων και συμπληρώνει με τη σειρά του σχετικό Πρωτόκολλο. Μετά το πέρας όλων των ελέγχων, ο αρχικός ταξινόμος  μεταφέρει τα αποτελέσματά του σε αρχεία μορφής excel.  


Κλείδα αναγνώρισης (α), Τοποθέτηση ζώων σε δοκιμαστικό σωλήνα (β), Καταμέτρηση αφθονίας με τη χρήση μετρητή (γ), Καταγραφή δεδομένων σε ριζόχαρτο (δ).

Campaioli, S, Ghetti PF, Minelli A & Ruffo S (1994). Manuale per il riconoscimento dei macroinvertebrati delle acque dolci italiane (Vol I, II). APR & B

Kriska G. (2009), «Freshwater Invertebrates in Central europe: A Field Guide, Springer, Jena, Germany

Orive E & Rallo A. (2002). Rios de Bizkaia (Bizkaia rivers). (Edited by) Instituto de Estudios Territoriales de Bizkaia.

Tachet H, Richoux P, Bournaud M and Usseglio-Polatera (2000). Invertébrés d’eau douce. Systématique, biologie, écologie. CNRS Editions, Paris, France.

Πατσιά Α. & Λαζαρίδου Μ.(2011). Η ποιότητα του νερού μέσα από την Οδηγία 2000/ 60/ ΕΚ: Οδηγός για τα βενθικά μακροασπόδυλα των ρεόντων υδάτων της Ελλάδας. ΙΟΝ, Αθήνα.

Πίσω