Εργαστήριο Ζωολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Σχολή Θετικών Επιστημών Α.Π.Θ.

Τυπολογία

Καίριο σημείο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα νερά (2000/60/ΕΚ) και σημαντική προϋπόθεση για τον ακριβή χαρακτηρισμό των συνθηκών αναφοράς στα ποτάμια συστήματα αποτελεί η τυπολογία. Στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας προτείνονται δύο συστήματα ταξινόμησης των ποτάμιων συστημάτων (Α και Β).

Το σύστημα Α απαιτεί το διαχωρισμό των υδατικών συστημάτων σε 25 οικοπεριοχές, σύμφωνα με την κατανομή των υδρόβιων οργανισμών πλην των πρωτοζώων  στα ευρωπαϊκά επιφανειακά ύδατα (Limnofauna Europaea), η οποία έγινε από τον Illies (1978). Για κάθε οικοπεριοχή, οι τύποι καθορίζονται από τρεις υποχρεωτικούς περιγραφείς με συγκεκριμένα όρια : το υψόμετρο (τρεις κατηγορίες), την έκταση της λεκάνης απορροής (τέσσερις κατηγορίες) και τη γεωλογία (τρεις κατηγορίες).

Το Σύστημα Β χρησιμοποιεί τους υποχρεωτικούς περιγραφείς του συστήματος Α, καταργώντας παράλληλα την κατηγοριοποίηση αυτών, αντικαθιστά τις οικοπεριοχές με τις γεωγραφικές συντεταγμένες και δίνει τη δυνατότητα χρήσης προαιρετικών και άλλων εναλλακτικών περιγραφέων. Μέσω της χρήσης αυτής στο περιβάλλον των γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών, προκύπτει ο αριθμός τύπων επιφανειακών υδάτινων σωμάτων οι οποίοι καθορίζουν τις τυποχαρακτηριστικές συνθήκες του τύπου αυτού (συνθήκες αναφοράς).

Το σύστημα Β θεωρείται περισσότερο ευέλικτο συγκριτικά με το Σύστημα Α, καθώς επιτρέπει την επιλογή των κατάλληλων φυσικών αβιοτικών χαρακτηριστικών, δίνοντας τη δυνατότητα να αποδοθεί  με σαφήνεια η ποικιλομορφία του τοπίου και  ειδικά η  μωσαϊκότητα του ελληνικού χώρου (Κανλή 2013). Σύμφωνα όμως με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ (Παράρτημα II) εάν χρησιμοποιείται το σύστημα Β, τα Κράτη Μέλη πρέπει να επιτυγχάνουν τουλάχιστον τον ίδιο βαθμό διαχωρισμού με το σύστημα Α.

Στην Β. και Κ. Ελλάδα δεν χρησιμοποιείται το σύστημα Α γιατί ο Αξιός ποταμός ανήκει σε δυο συγχρόνως οικοπεριοχές (6 και 7). Χρησιμοποιείται το Β, ειδικά όταν συγκρίνονται σταθμοί ανάντη και κατάντη πιέσης (Lazaridou et al 2014), με τους εξής περιγραφείς: το υψόμετρο το οποίο κατηγοριοποιείται κατά Dikau (1989)-με τροποποίηση ως προς την τρίτη κατηγορία κατά την Kemitzoglou (2006)-, το μέγεθος των λεκανών σύμφωνα με την άσκηση διαβαθμονόμησης των Μεσογειακών ποταμών (RM) των Van de Bund et al. (2004-4 κατηγορίες), τη γεωλογία η οποία ομαδοποιείται σε ανθρακικά και πυριτικά (τα οργανικά δεν υπάρχουν στην Ελλάδα) και την κλίση που κατηγοριοποιείται κατά Demek (1972)- ομαδοποιώντας τις 6 κατηγορίες σε 3 κατά την Kemitzoglou (2006).

 

Demek, J. (1972). Manual of detailed geomorphological mapping. Academia, Prague, pp. 344.

Dikau, R. (1989). The application of a digital relief model to landform analysis. Taylor and Francis, London, pp. 51-77.

Illies J. (1978). Limnofauna Europea. Gustav Fisher Verlag, Stuttgard, New York, pp. 532.

Kemitzoglou D. (2006). “Type characterisation of river ecosystems in North and Central Greece”. Postgraduate Thesis, Department of Biology, A.U.TH.

Lazaridou M., Kanli L, Ntislidou Ch. & Albanakis K., (2014.) Comparison of river typology systems in Northern and Central Greece. European Water: 42 (3-18).

Van de Bund, W., Cardoso, A. C., Heiskanen, A.S., Nõges, P. 2004. Common Implementation Strategy for the Water Framework Directive (2000/60/EC). Overview of Common Intercalibration types. Final version 5.1. Ecological Status Working Group 2.A.

Κανλή Λαμπρινή, (2009.) Σύγκριση ποτάμιων τυπολογικών συστημάτων στην Ελλάδα, Μεταπτυχιακή Διατριβή, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη.

Πίσω